Interview met Robert Hermans, programmadirecteur CBS Urban Data Centra en Ralph Wijnen Statistisch onderzoeker CBS.

Heerlen, 19 september 2016

Het gebruik van data is een belangrijk aspect van Smart Cities. Onder andere voor het berekenen van Stadsindicatoren. Deze Stadsindicatoren zijn een ondersteuning voor het gebruik van de stad en kunnen alle stakeholders meer inzicht geven in de ontwikkeling van de stad. Het Centraal Bureau voor Statistiek (CBS) is een van de belangrijkste partijen in Nederland als het gaat om het verzamelen, verwerken en analyseren van statistische gegevens. De stap naar stads data is voor het CBS een logische. Om die reden hebben we een afspraak gemaakt met Drs. R.P.P.J. (Robert) Hermans programmadirecteur voor de Urban Data Centra van het CBS en Ralph Wijnen, Statisch Onderzoeker Urban Data.

Profiel
Hermans heeft een achtergrond als stadsgeograaf bij gemeentes en provincies en werkt sinds 3 jaar bij het CBS. Hij heeft een bijzondere ervaring met Smart Cities door zijn project in de Chinese stad Wuijang. Deze stad had de grote uitdaging om in zeer korte tijd van een bescheiden provinciestad te uit groeien naar een industrieel metropool. In de praktijk betekende dat een jaarlijkse groei van 600.000 inwoners. Uitgangspunt daarbij was dat de stad een Smart en Sustainable city zou worden. Om tijd te winnen hebben Hermans en zijn team voorbeelden uit de hele wereld gezocht om te hergebruiken bij de ontwikkeling van Wuiijang. Ralph Wijnen werkt ruim 8 jaar bij CBS en is gespecialiseerd in onderzoek van data voor steden.

Rol van het CBS
CBS heeft als taak het publiceren van betrouwbare en samenhangende statistische informatie, die inspeelt op de behoefte van de samenleving. Naast de verantwoordelijkheid voor de nationale (officiële) statistieken is CBS ook belast met de productie van Europese (communautaire) statistieken.  De “CBS-wet” is dat zij onafhankelijk, onbetwistbaar en objectief cijfers publiceert.
Registers, enquêtes en in toenemende mate big data stromen vormen de bronnen voor het samenstellen van de informatie. Duiding van de feitelijke rapportages laat CBS over aan anderen.

Lager aggregatieniveau van data gewenst
Alle informatie die door het CBS wordt gepubliceerd is open data. Het CBS zorgt bij publicatie voor de kwaliteit van de data en de bescherming van privacy. Sinds enkele jaren heeft het CBS het beleid ingezet om informatie op regionaal niveau, gemeente of wijk, aan te bieden. Het is hierbij afhankelijk van het detailniveau waarop de verschillende basisregisters zijn opgezet en op de steelproefgrootte van enquêtes. Voor statisch betrouwbare informatie op een groter detailniveau zijn bijvoorbeeld meer enquêtes nodig. De nieuwste ontwikkeling is de opzet van het Urban Data Center waar op gemeentelijk niveau wordt samengewerkt, zelfs met een fysieke locatie in de betreffende gemeente. Eindhoven is de eerste gemeente, direct gevold door Heerlen.

Gemeentelijk beleid op drijfzand
Hermans legt uit dat zonder data het gemeentelijk beleid op drijfzand is gebouwd. Wijnen vult aan dat data de basis zijn voor de validatie van het gevoerde beleid. CBS ziet het als haar taak om objectieve en betrouwbare gegevens te leveren waarmee praktisch hanteerbare indicatoren worden samengesteld. Door op lager aggregatieniveau de aansluiting met de gemeente te zoeken, ontstaat er een nieuwe markt waar het CBS een logische partner is.

Internationaal leren
Steden kunnen zich certificeren volgens een van de weinige gestandaardiseerde en internationaal afgestemde indicatoren. De World Council on City Data (WCCD) heeft een set van 100 stadsindicatoren vastgesteld op het gebied van duurzame ontwikkeling van de stad en kwaliteit van leven voor haar inwoners. Steden uit alle delen van de wereld, waaronder Rotterdam en Amsterdam, hebben zich gecommitteerd aan de WCCD City Indicators en zijn daarvoor gecertificeerd.

Het CBS sluit ook aan op de ontwikkelingen binnen het WCCD. Met een uniforme berekening wordt de vergelijking van steden over de hele wereld mogelijk. Maar voor Nederland nog belangrijker is dat ook Nederlandse steden via een objectieve, onbetwistbare en onafhankelijke berekening zich ten opzichte van elkaar kunnen vergelijken. Hierdoor ontstaat er een inzicht met welke steden verder onderzocht kan worden hoe knelpunten het beste zijn op te lossen. Door niet solitair te zoeken naar een oplossing maar te leren van een stad die juist op die indicator goed scoort, kan er enorm veel publiek geld bespaart en de stedelijke ontwikkeling versneld worden.

Urban Data Centers
Het CBS is samen met de gemeente Eindhoven het Urban Data Center initiatief gestart. Het Urban Data Center heeft het doel om stedelijke data verder te ontsluiten.

Bij het Urban Data Center komen de regionalisatie en de WCCD city indicatoren bij elkaar.

Het is de ambitie van het CBS om met de Urban Data Centers uit te breiden tot een aantal centra waarbinnen data gebruikt worden voor data ondersteunde beleidsvorming van gemeentes. Een samenwerking met andere partijen ligt daarbij voor de hand.

Vaak wordt er gevraagd wie de partij kan zijn die de stadsdata beheert. CBS lijkt daar de aangewezen organisatie voor.